ห นั ง สื อ เ ดิ น ท า ง

where the books have been, and what people think about them…

Posts Tagged ‘ความสุขของกะทิ’

หนังสือเดินทางเล่มที่ ๒ – ความสุขของกะทิ ตอน ตามหาพระจันทร์

Posted by bookstravel บน เมษายน 19, 2007

ตามหาพระจันทร์

ตอนต่อของ ความสุขของกะทิ 

== แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ ความสุขของกะทิ ตอน ตามหาพระจันทร์ หรือ อัพเดทเส้นทางการเดินทาง เขียนข้างล่างเลยค่ะ ==

Posted in หนังสือเดินทาง | Tagged: , , , | Leave a Comment »

ความสุขของกะทิ โดย วาณิช จรุงกิจอนันต์

Posted by bookstravel บน เมษายน 18, 2007

ความสุขของกะทิ โดย วาณิช จรุงกิจอนันต์ – มติชนสุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันที่ 7-13 พฤษภาคม พ.ศ. 2547 ปีที่ 24 ฉบับที่ 1238 หน้า 77

“ความสุขของกะทิ” เป็นชื่อหนังสือของ งามพรรณ เวชชาชีวะ จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ “แพรว-เยาวชน” ในเครือบริษัทอัมรินทร์ หนังสือออกมาตั้งแต่เมื่อปลายปีที่แล้ว ผมเพิ่งได้อ่าน ยืนยันว่าเป็นหนังสือดีที่สุดเล่มหนึ่งเท่าที่ได้อ่านหนังสือมาในระยะหลังๆ นี้

          ยืนยันว่าเป็นงานเขียนนิยายที่ดีอย่างยิ่งเรื่อหนึ่ง เมืองไทยเราไม่ค่อยมีนิยายดีๆ

          และยืนยันว่า “ความสุขของกะทิ” ไม่ใช่หนังสือเยาวชน อย่างน้อยก็ไม่ใช่หนังสือสำหรับเด็ก อาจจะพูดได้ว่าเป็นหนังสือที่เด็กอ่านได้ผู้ใหญ่อ่านดี แต่เด็กอ่านหรือเยาวชนอ่านอาจจะไม่จับใจประทับใจเท่ากับผู้ใหญ่อ่าน

          ผมว่าสำนักพิมพ์แพรวจัดช่องหนังสือเล่มนี้ผิด เห็นว่าเป็นเรื่องของเด็กก็เลยใส่ไว้ในช่องของวรรณกรรมเยาวชน

          พอระบุบ่งตรงเผงไปว่าเป็นหนังสือสำหรับเยาวชน ผู้ใหญ่ก็จะขยับหนี อันนี้เป็นความผิดพลาดของสำนักพิมพ์ ซึ่งผมก็ถือว่าร้ายแรง พอบอกว่าเป็นหนังสือสำหรับเยาวชนผมก็ไม่ค่อยนึกอยากอ่าน ยิ่งจัดทำรูปเล่มหน้าตาเป็นหนังสือเยาวชน ผมก็ยิ่งไม่อยากอ่าน ผู้อ่านผู้ใหญ่ทั่วไปทั้งหลายก็คงจะคิดทำนองเดียวกับผม

          หนังสือเล่มนี้ควรจะจัดพิมพ์ในนามสำนักพิมพ์แพรวที่ไม่ใช่ช่องเยาวชน และควรระบุไว้ให้ชัดเจนว่าเป็นงานเขียนนิยาย (ขนาดสั้น) เรื่องแรกของงามพรรณ เวชชาชีวะ
คุณงามพรรณเธอมีชื่อในเรื่องการแปลงานวรรณกรรมต่างประเทศ เป็นที่รู้กันดี

          ถ้าทำอย่างที่ผมว่าหนังสือเล่มนี้ ก็จะอยู่ถูกที่ถูกทาง และเมื่อเห็นว่าเป็นนิยายเล่มแรกของ งามพรรณ เวชชาชีวะ ยังไงๆ ผมก็ต้องหามาอ่าน บอกไว้เผื่อสำนักพิมพ์จะจัดพิมพ์ใหม่ในครั้งต่อไป จะได้จัดรูปเล่มหน้าตาให้ถูกต้องตามที่ควร

          เสียดายจริง นิยายเรื่อง “ความสุขของกะทิ” ควรมีสิทธิ์ได้ส่งเข้าประกวดชิงรางวัลซีไรท์
เข้าใจว่าคงเป็นความคุ้นชินนะครับ ที่พอเห็นว่าตัวละครเอกเป็นเด็ก ก็มีแนวโน้มที่จะจัดประเภทไว้ให้เป็นหนังสือสำหรับเด็ก ซึ่งไม่ใช่เลย มันต้องพิจารณาเรื่องราว เนื้อหา และอะไรอื่นๆ อีกหลายอย่าง ผมมีนิยายของตัวเองเรื่องหนึ่งชื่อ “ตุ๊กตา” ตัวละครเอกเป็นเด็ก แต่ไม่เคยคิดว่าตัวเองเขียนนิยายเรื่องนี้เป็นหนังสือสำหรับเด็กหรือวรรณกรรมเยาวชนเลย และมีหนังสือรวมเล่มอยู่เล่มหนึ่ง ชื่อว่า “บ้านเกิดและเพื่อนเก่า” เป็นเรื่องที่เขียนจากประสบการณ์ชีวิตวัยเด็ก ก็ไม่เคยคิดในขณะที่เขียนว่าตัวเองเขียนหนังสือเด็กหรือวรรณกรรมเยาวชน          หยิบมาอ่านในวันนี้กลับรู้สึกว่า “บ้านเกิดและเพื่อนเก่า” นั้นเป็นวรรณกรรมเยาวชน ยังนึกกับตัวเองว่า เออ เราเขียนวรรณกรรมเยาวชนโดยที่ไม่รู้ตัว เขียนดีเสียด้วยซี

          “ช่างสำราญ” ของ เดือนวาด พิมวนา ที่ได้รับรางวัลซีไรท์ในประเภทนิยายเมื่อปีที่ผ่านมา นั่นก็เป็นวรรณกรรมเยาวชน ไม่ใช่ประเภทนิยายนะครับ เป็นอะไรทำนองเดียวกับ “บ้านเกิดและเพื่อนเก่า” ของผม

          ผมอ่าน “ความสุขของกะทิ” รวดเดียวจบ วางไม่ลง ยากนะครับที่จะมีหนังสือเล่มไหนเอาผมอยู่แบบรวดเดียวจบ ผมไม่ได้อ่านนิยายเรื่องไหนที่วางไม่ลงมานานเต็มที แต่ระหว่างที่อ่านนั้น ผมก็ต้องคว่ำหนังสือไปป้ายน้ำตาอยู่หลายครั้ง อ่านจบแล้วก็นั่งอึ้งอยู่นาน

          ผมคิดว่าผมจะเขียนถึงหนังสือเล่มนี้ จะเขียนอย่างไรดี
ผมมีชื่ออยู่ในเรื่องของการวิจารณ์หนังสือแบบ “ดังทางด่า” เรื่องชื่นชมนี่ บอกตรงๆ ว่า ผมไม่ถนัดเอาเลย รู้สึกว่าตัวเองมีข้อจำกัดทั้งในเรื่องความรู้และศัพท์แสงถ้อยคำที่จะใช้ในการเขียน ไม่ได้ร่ำเรียนอะไรมาในสาขาวิชาการแถวนี้ คำแรกวลีแรกที่สรุปงานเขียนชิ้นนี้ก็คือ “งดงามและสะอาดสะอ้าน” ซึ่งมันแสนจะไม่เป็นศัพท์แสงที่ใช้ในการเขียนวิจารณ์วรรณกรรมเอาเลย          นอกจากคำว่างดงามและสะอาดสะอ้านแล้ว คำว่ากินใจจับใจก็ตามมา

          โครงเรื่อง “ความสุขของกะทิ” นั้นง่าย เรื่องเริ่มจากเด็กหญิงกะทิวัยเก้าขวบอยู่กับตายายที่บ้านริมคลองต่างจังหวัด ยายเป็นคนมีความรู้ดี เคยทำงานดี แต่เมื่อมาอยู่ต่างจังหวัดก็พยายามทำตัวเป็นชาวบ้าน ใช้ชีวิตอย่างคนชนบท ตาซึ่งเคยเป็นนักกฎหมายผู้สามารถเกษียณแล้วก็มาอยู่อย่างชาวบ้าน ผมชอบสัมพันธภาพระหว่างตากับยายในเรื่องนี้มาก ตาเป็นคนจิตใจดีมีอารมณ์ขันในขณะที่ยายนั้นขี้บ่น
วิธีการเขียนและการนำเสนอเรื่องนี้แปลกไปจากนิยายที่เขียนๆ กันมา คือจะมีชื่อตอนแต่ละตอน ซึ่งเป็นตอนสั้นๆ จากชื่อตอนก็จะมีคำถามหรือคำพูดหรือความรู้สึกของเด็กหญิงกะทิ เป็นต้นว่าตอนที่ 9 ชื่อตอนว่า “กระถางธูป” ใต้ชื่อตอนอยู่ในเครื่องหมายคำพูด “เหลือเพียงเสียงของแม่ที่กะทิจำได้ดี” เป็นวิธีการดำเนินเรื่องอีกลักษณะหนึ่งซึ่งน่าสนใจมาก

          เป็นวิธีการนำเสนอที่ผมว่าเก๋…อย่างยิ่ง

          แม่ของกะทิเป็นโรคร้ายที่แน่นอนว่าจะต้องตาย แม่ของกะทิมีระบบคิดและวิธีการของตัวเองที่จะเตรียมตัวตายแบบที่อ่านแล้วต้องน้ำตาคลอ ผู้หญิงคนไหนมีลูกและคิดว่าตัวเองรักลูกอย่างที่สุด ต้องอ่านนิยายเรื่องนี้ อ่านวิธีเตรียมตัวตายของแม่กะทิ ชั่งจับจิตกินใจเสียเหลือเกิน และเรื่องของพ่อกะทิ ซึ่งไม่ปรากฏตัวและแทบจะไม่มีการเอ่ยถึงในเรื่อง แต่เป็นตัวละครสำคัญในเรื่อง

          ที่ว่าเป็นตัวละครสำคัญเพราะมีส่วนอย่างยิ่งที่ทำให้เด็กหญิงกะทิบรรลุธรรม

          ผมจะพูดถึงเรื่องราวไว้แค่นี้แหละ อื่นๆ ต้องไปอ่านเอาเอง ถ้าสงสัยว่าอะไรเป็นยังไง ทำไมผมจึงชื่นชมนิยายเรื่องนี้เกินเหตุไปหรือเปล่า เขียนมานะครับ เขียนมาเถียงกับผม
งามพรรณ เวชชาชีวะ เป็นคนเขียนหนังสือที่ภาษาดีมาก สำนวนดีมาก ลีลาในการเขียนดีอย่างวิเศษเขียนหนังสือด้วยภาษาสำนวนดีแบบที่ไม่มีรอยบิ่น อาจจะไม่ยากนะครับสำหรับนักเขียนทั่วไปที่จะเขียนภาษาสำนวนที่ไม่มีรอยบิ่น แต่ไม่มีรอยบิ่นแบบที่ได้เนื้อหาสาระ โดยกลมกลืนและเกลี้ยงเกลาไปกับเรื่องที่เป็นนิยายนั้น ไม่ง่าย ยืนยันครับว่าไม่ง่าย นี่เป็นสิ่งที่ผู้เขียน “ความสุขของกะทิ” ทำได้ดีมาก          สิ่งที่ควรชื่นชมอย่างยิ่งอย่างหนึ่งของนิยายเรื่องนี้ คือการที่ผู้เขียนเขียนให้เห็นและรู้สึกถึงบุคลิกภาพและสัมพันธภาพของตัวละคร โดยที่ไม่มีข้อความใดบรรยายยืดยาวในสิ่งนี้ เราจะรู้สึกถึงสัมพันธภาพของตายายว่าเป็นแบบไหน รู้ถึงบุคลิกโดยรวมของตากับยายว่าเป็นคนอย่างไร รู้สึกถึงบุคลิกภาพของแม่ รู้สึกถึงความรักและความสัมพันธ์อันลึกซึ้งของแม่กับเด็กหญิงกะทิ จะรู้สึกถึงความเป็นตัวตนของพี่ทองเด็กวัด รู้สึกถึงสัมพันธภาพของพี่ทองกับเด็กหญิงกะทิซึ่งช่างแสนดีและแสนสวยงาม

          รวมถึงลุงตอง น้ากันต์และน้าฎา

          นิยายเรื่องนี้ให้ฮอลลีวู้ดทำหนังแบบของ วอลท์ ดิสนีย์ หรือหนังที่ฉายทางเคเบิลทีวียูบีซีที่ฉายทางช่อง “ฮอลล์มาร์ก” ได้ และได้อย่างดี เรื่องมีความลึกพอ อะไรที่เรียกว่า “คอมิกรีลีฟ” ก็มีอยู่พร้อม ผมควรจะยกตัวอย่างหลายๆ อย่าง แต่เนื้อที่ก็จำกัดเสียแล้ว

          หนังไทยก็ทำได้นะครับ หนังเรื่อง “แฟนฉัน” ซึ่งเป็นเรื่องของเด็กและใช้เด็กแสดงนำก็ดังเกรียวกราว ทำรายได้เป็นร้อยล้าน หากคิดจะทำหนังใช้เด็กแสดงนำอีกสักเรื่อง ทำเรื่องนี้ หาคนเขียนบทไม่ได้มาหาผม ผมจะช่วยหาให้ หากหาไม่ได้ ผมจะเขียนให้เอง และขอให้เชื่อว่าผมจะเขียนได้ดี

          พระเอกนางเอกมีอยู่พร้อม เด็กหญิงกะทิกับพี่ทองลูกศิษย์วัดเป็นพระเอกนางเอก น้ากันต์กับน้าฎานั้นเป็น “ซับพล็อต” พระรองนางรอง” ผมเชื่อว่าจะเป็นหนังที่คนชื่นชมกันยิ่งกว่าหนังเรื่องแฟนฉันด้วยซ้ำ

          คุณงามพรรณเธอเขียนไว้ในคำนำผู้เขียนตอนท้ายว่า “ความสุขที่ได้ระหว่างการเขียนเรื่องนี้มากล้น และความสุขเพิ่มขึ้นเมื่อผลงานปรากฏออกมาเป็นหนังสือ หวังหมดใจว่าจะสร้างความบันเทิงให้กับผู้อ่านได้ แม้ในช่วงเวลาไม่เกินหนึ่งชั่วโมง (ก็หนังสือเล่มเล็กนิดเดียว) ถ้าถูกใจก็สัญญาว่าจะมีงานเขียนอื่นตามมา ถ้าไม่ถูกใจก็จะกลับไปก้มหน้าแปลหนังสือต่อไปโดยดี (ที่จริงแล้วเขียนงานบ้างแปลบ้างพร้อมกันก็ทำได้ไม่ยากเกินกำลัง)

          จะบอกว่าที่หวังหมดใจนั้น ได้ใจผมไปทั้งหมดเลยครับ อยากอ่านนิยายเรื่องที่สอง อวยพรตัวเองว่าขอให้ได้อ่าน

          และแปลก เมื่ออ่านนิยาย “ความสุขของกะทิ” จบลง ผมคิดถึง คุณหญิงจำนงศรี (รัตนิน) หาญเจนลักษณ์ ผมอยากอ่านนิยายเรื่องแรกของท่านมากๆ เลย

          รู้ว่าจะเป็นนิยายที่ดี 

Posted in บทวิจารณ์, หนังสือเดินทาง | Tagged: , , | 1 Comment »

บทความพิเศษ โดย วัลยา วิวัฒน์ศร

Posted by bookstravel บน เมษายน 12, 2007

ความสุขของกะทิ (1) บทความพิเศษ โดย วัลยา วิวัฒน์ศร – มติชนสุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันที่ 20-26 ตุลาคม พ.ศ. 2549 ปีที่ 26 ฉบับที่ 1366 หน้า 91

ผู้เขียนบทความเคยอ่าน “ควาสุขของกะทิ” ฉบับพิมพ์ครั้งแรก นั่นคือเมื่อปลายปี พ.ศ. 2546 อ่านแล้วรู้สึกชื่นชมกลวิธีการเขียนของผู้แต่งซึ่งได้เรียนรู้วรรณศิลป์ตะวันตกจากการแปลวรรณกรรมคุณภาพหลายชาติหลายภาษา แล้วรู้จักเลือกวรรณศิลป์ หล่อหลอมและสร้างสรรค์ขึ้นมาเป็นกลวิธีของตนเองในการเขียนเรื่องไทยในบรรยากาศไทยและวิถีชีวิตแบบไทย นำเสนอความรักและความผูกพันระหว่างแม่ลูกได้อย่างเนียน นุ่มนวลและลุ่มลึก

          วันนี้ (10 ตุลาคม 2549) ผู้เขียนบทความหยิบ “ความสุขของกะทิ” ขึ้นมาอ่านอีกครั้ง เพื่อจะถามตนเองว่า รู้สึกอย่างไรหลังจากเวลาผ่านไปสามปี คำตอบก็คือความอิ่มใจมิได้ลดลงไปจากเดิมเมื่ออ่านครั้งที่สองก็ได้มองเห็นสิ่งที่ผู้แต่งซ่อนไว้เพิ่มขึ้นอีก การอ่านครั้งนี้และความรู้สึกชื่นชอบที่ยังมิเสื่อมคลายทำให้ตัดสินใจเขียนบทความนี้ แม้จะห่างเหินวงการไปนาน

          งามพรรณ เวชชาชีวะ ผู้แต่ง ‘เล่น’ กับกลวิธีการเขียนดั่งผู้ชำนาญการ ทั้งๆ ที่แต่เป็นเรื่องแรก การรู้จัก ‘เล่น’ ทำให้หนังสือเล่มบางๆ สร้างเนื้อหาได้มาก สร้างความหมายได้ลุ่มลึกและได้หลายมิติ

          มาดูกันว่าผู้แต่ง ‘เล่น’ อย่างไร
 

ในแง่ของการสร้างเนื้อหาได้มากกว่าความบาง (หรือความหนา) ของหนังสือ ผู้แต่งใช้วิธีแบ่งตัวบทเป็นบทสั้นๆ 26 บท ไม่รวมบทส่งท้าย บทสั้นๆ 26 บท แบ่งเป็น 3 ช่วง ภายใต้มิติสถานที่ 3 แห่ง คือ บ้านริมคลอง (บทที่ 1-9) บ้านชายทะเล (บทที่ 10-18) และบ้านกลางเมือง (บทที่ 19-25) บทที่ 26 ชื่อ “บ้านทรงไทย” เป็นสถานที่เดียวกับบ้านริมคลอง

          การแบ่งเป็นบทและเนื้อความจบในแต่ละบทเอื้อให้ผู้แต่งข้ามมิติเวลาและมิติสถานที่ได้ เรื่องเดินเนินต่อ ผู้อ่านได้รู้จักเด็กหญิงกะทิตัวละครเอกในสิ่งแวดล้อมต่างๆ ตามฉากและเวลาที่เปลี่ยนไป

          ขอยกตัวอย่างบทที่ 1 กับบทที่ 2

          ในบทที่ 1 ชื่อ “กระทะและตะหลิว” ผู้อ่านรู้ว่ากะทิอยู่กับตายาย ยามเช้ากลิ่นและเสียงจากครัวปลุกให้กะทิตื่นขึ้นมา ยายทำกับข้าว กะทิกับตาช่วยกันใส่บาตร และผู้อ่านรู้ว่าตาชอบเย้าแหย่ยาย ตายายและหลานรักกัน

          ในบทที่ 2 ชื่อ “ปิ่นโต” ฉากเปลี่ยนไปเป็นที่โรงเรียนของกะทิ ผู้อ่านรู้ว่ายายทำอาหารโปรดของกะทิเสมอ (แสดงความรักของยายต่อกะทิ โดยที่ผู้แต่งมิได้บอกตรงๆ) ผู้แต่งบรรยายบทบาทและประเภทของปิ่นโตอย่างมีอารมณ์ขันผ่านสายตาของกะทิ

          ในช่วงข้ามมิติเวลาและมิติสถานที่จากบทหนึ่งไปสู่อีกบทหนึ่ง จนครบทั้ง 26 บท โดยไม่รู้ตัวผู้อ่านจะจินตนาการเรื่องที่เกิดขึ้นในช่วงข้ามด้วยตัวเอง (เพราะผู้แต่งมิได้เขียนไว้) เป็นการร่วมสร้างเนื้อหาโดยอัตโนมัติ

          ในแง่ของการสร้างความหมายได้ลุ่มลึกและได้หลายมิติ ผู้แต่งใช้ตัวโปรยซึ่งพิมพ์ตัวเอนใต้ชื่อบท (ผู้เขียนบทความอ้างตามฉบับพิมพ์ครั้งแรก) จากบทที่ 1-9 มีข้อความเรียงลำดับดังนี้

          “แม่ไม่เคยสัญญาว่าจะกลับมา”
          “กะทิรอแม่ทุกวัน”
          “ในบ้านไม่มีรูปถ่ายแม่เลย”
          “ไม่เคยมีใครพูดถึงแม่”
          “กะทิจำหน้าแม่ไม่ได้แล้ว”
          “กะทิอยากให้แม่ไปรับที่โรงเรียนบ้าง”
          “กะทิอยากเห็นแม่หิ้วตะกร้ากลับจากตลาด”
          “อยากรู้ว่าแม่คิดถึงกะทิไหมนะ”
          “เหลือเพียงเสียงของแม่ที่กะทิยังจำได้ดี”

          ตัวละครที่โลดแล่นอยู่ในบ้านริมคลองและเมืองอันเป็นที่ตั้งของบ้านริมคลอง ได้แก่ กะทิ ตา ยาย หลวงลุงกับเด็กวัดซึ่งกะทิเรียกว่าพี่ทอง แม่ของกะทิไม่ปรากฏตัวในฐานะตัวละครใน 9 บทแรก

          แต่แม่อยู่ในตัวโปรยทั้ง 9 บท อยู่ในความคิดคำนึงของกะทิ อยู่ในใจของกะทิตลอดเวลาตั้งแต่กะทิลืมตาตื่น อยู่กับกะทิทั้งวันและทุกวัน

          ผู้อ่านได้แต่สงสัยว่าแม่ของกะทิอยู่ที่ไหน เหตุใดกะทิจึงต้องอยู่กับตาและยายทั้งๆ ที่แม่ยังมีชีวิตอยู่ ผู้อ่านรู้ว่าแม้ชีวิตของกะทิจะอบอุ่นเพราะตายายรักและใส่ใจดูแล แต่ตัวโปรยใต้ชื่อบททั้ง 9 บทบอกให้รู้ว่าเด็กน้อยคนนี้โหยหาแม่ของตน

          แม่ไม่ได้ปรากฏตัวในฐานะตัวละครที่มีบทบาทใน 9 บทแรก แต่แม่ปรากฏตัวในที่ที่สำคัญที่สุด คือในหัวใจและความนึกคิดของกะทิ

          ตัวละครแม่ไม่ปรากฏ ก็เหมือนปรากฏ

          นี่คือชั้นเชิงของผู้แต่ง

          ใน 9 บทแรก นอกจากการครอบครองพื้นที่ในตัวโปรยแล้ว แม่ปรากฏในความคิดของกะทิในท้ายบทที่ 3 ยามดึกเมื่อฟ้าร้องฟ้าผ่า ยายเข้ามากอดกะทิไว้ เด็กน้อย “ไม่อยากได้ยินเสียงฟ้า เสียงฝน เสียงคน เสียงผู้หญิงคนนั้น…” ในยามน้อยใจที่แม่ไม่อยู่รับขวัญปลอบประโลม แม่จึงเป็นเพียง “ผู้หญิงคนนั้น” เมื่อฟ้าแลบกะทิปรือตาขึ้นมาเห็นน้ำตายาย

          ยายร้องไห้สงสารหลานและคิดถึงลูกสาวของตนเองใช่ไหม

          แม่ปรากฏครั้งที่ 2 ในคำพูดของตาท้ายบทที่ 6 เมื่อตาพูดโทรศัพท์โดยไม่รู้ว่ากะทิปีนลงไปนั่งเล่นในโอ่งและได้ยินคำพูดของตา “จะให้รอจนโรงเรียนปิดเทอมก่อนหรือ เรามีเวลามากขนาดนั้นจริงหรือเปล่า”

          คำพูดของตาทำให้ผู้อ่านใจหาย “เรามีเวลามากขนาดนั้น…” หมายถึงอะไร ผู้ที่กะทิรอคอย (ซึ่งก็คือแม่) จะมีเวลา (มีชีวิตอยู่) จนถึงโรงเรียนของกะทิปิดเทอมหรือ

          และเมื่อผู้อ่านใจหาย กะทิย่อมใจหายยิ่งกว่าใช่ไหม

          ท้ายบทที่ 7 แม่ปรากฏในคำพูดของตาและการรับรู้ของกะทิ

          “ตาพูดลอยๆ ว่า อยู่ที่ไหนก็ดูพระจันทร์ดวงเดียวกัน

          “กะทิรู้ได้เองว่า ตาหมายถึงใครคนหนึ่งก็กำลังมองดูดวงจันทร์บนฟ้าอยู่ตอนนี้เหมือนกัน ใครคนที่หัวใจของกะทิร่ำร้องเรียกหาอยู่ทุกลมหายใจ”

          ท้ายบทที่ 8 แม่ปรากฏในอากัปกิริยาของยาย

          “หมู่นี้ยายดูใจคอเลื่อนลอย เหมือนมีเรื่องหนักใจให้ต้องคิดตลอดมาก”

          ผู้อ่านสงสัยว่าเวลาของแม่ของกะทิหรือลูกสาวของยายใกล้จะหมดแล้วใช่ไหม

          ท้ายบทที่ 9 แม่ปรากฏในคำพูดของยาย เมื่อยายถามกะทิว่า

          “กะทิ อยากไปหาแม่ไหมลูก”

          ใน 9 บทแรก แม่ไม่ปรากฏตัวในฐานะตัวละคร แต่ก็เหมือนปรากฏ
 

ในพื้นที่เล็กๆ ของแต่ละบทในช่วงเก้าบทแรก ผู้อ่านได้เข้าถึงบุคลิกลักษณะตัวละครตาและยายผู้เลี้ยงดูกะทิจากการกระทำอันแสดงความรักความเอาใจใส่หลาน จากคำพูดคำสอน ซึ่งหลานจดจำได้จากการสอนหลานให้เรียนรู้จากธรรมชาติ นอกจากนี้ผู้แต่งค่อยๆ เผยภูมิหลังของตาและยายซึ่งอธิบายความเป็นคนที่มีความคิดทันสมัย ทันโลก ทันชีวิตและมีคุณค่าต่อสังคมรอบตัวของทั้งสองคน

          ในบทที่ 5 ผู้ใหญ่บุญกล่าวคำสรรเสริญตาดังนี้

          “หมู่บ้านริมคลองโชคดีจริงๆ ที่ตาเกษียณจากงานในกรุงเทพฯ แล้วเลือกกลับมาอยู่ที่บ้านหลังเดิมของทวดที่ปิดร้างมานาน ตาร่ำเรียนจากเมืองนอกเมืองนา เป็นนักกฎหมายมือหนึ่ง เป็นที่ยอมรับทั่วบ้านทั่วเมือง ทำเงินเป็นถุงเป็นถัง ช่วยเหลือคนมามาก หากไม่ได้ตาชาวบ้านคงถูกเอาเปรียบ ที่ดินทำกินของบรรพบุรุษคง…”

          ในบทที่ 8 ตากระเซ้ายายที่ไม่ยอมใช้หมอหุงข้าวไฟฟ้าว่า

          “ยายตีบท (หญิงชาวบ้าน) แตกในช่วงไม่กี่ปี ไม่เหลือร่องรอยเลขาฯ นายใหญ่โรงแรมห้าดาวเลยสิน่า”

          ผู้อ่านจึงรับรู้ว่ากะทิได้ซึมซับความคิดการตัดสินใจ การกระทำของตาและยายอย่างไร ได้รู้คิด รู้ทำ รู้ตัดสินใจเป็นเพียงไหน ผู้แต่งได้ปูทางให้ตัวละครเอกตัวน้อย ทำให้ผู้อ่านยอมรับและเข้าใจการตัดสินใจของกะทิในตอนจบของเรื่องได้ 

   

    

ความสุขของกะทิ (2) บทความพิเศษ โดย วัลยา วิวัฒน์ศร – มติชนสุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันที่ 27 ต.ค. – 2 พ.ย. 2549 ปีที่ 27 ฉบับที่ 1367 หน้า 114

ระโยคสุดท้ายของบทที่ 9 “กะทิไปหาแม่ไหมลูก” เป็นประโยคส่งเข้าสู่เนื้อเรื่องในช่วงที่สอง (บทที่ 10-18) ข้ามมิติเวลามิติสถานที่ไปยังบ้านชายทะเล กะทิจะได้พบกับแม่ซึ่งมาพักฟื้นที่ชายทะเล ตัวโปรยใต้ชื่อบทแต่ละบทในช่วงที่สองนี้ยังสื่อความผูกพันต่อแม่ในใจของกะทิเหมือนในเก้าบทแรก ข้อความในวงเล็บท้ายตัวโปรยที่ยกมาต่อไปนี้เป็นของผู้เขียนบทความ

          “นานหลายปีทีเดียวที่กะทิไม่ได้พบแม่” (กะทิกำลังจะได้พบแม่ แม่จ๋า ดีใจเหลือเกิน)

          “ไม่มีใครรู้ว่าแม่เหลือเวลาอีกนานเท่าไร” (กะทิร้องไห้เพราะแม่เคลื่อนไหวแขนขาไม่ได้เมื่อกะทิเจอแม่ แม่บอกให้กะทิกอดแม่ กอดแน่นๆ)

          “ทุกคนรู้แต่ว่าเวลานาทีของแม่เหลือน้อยลงทุกที” (กะทิจึงได้เห็นน้าฎากอดยายร้องไห้จนตัวสั่น เห็นน้ำตาไหลอาบแก้มลุงตอง และน้ากันต์กับตายืนหันหลังซ่อนอารมณ์สะเทือนใจของตน)

          “การอยู่กับปัจจุบันนาทีไม่ใช่เรื่องง่ายเลย” (เพราะแม่เหลือเวลาไม่มากนัก)

          “อดีตเหมือนเงา บางครั้งทอดนำทางอนาคต” (กะทิฟังแม่บรรยายภาพถ่ายของตนเองตั้งแต่เกิด และได้รู้เหตุผลของแม่ที่ต้องอยู่ห่างลูก)

          “หนทางในวันข้างหน้าดูเหมือนไม่มีจริง” (กะทิจึงต้องโทรศัพท์ไปหาพี่ทองซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินชีวิตของกะทิขณะอยู่ไกลแม่)

          “ไม่น่าเชื่อว่าพรุ่งนี้ดวงอาทิตย์จะยังขึ้นให้เห็นบนฟ้าเหมือนเดิม” (ก็แม่โคม่า ไม่รับรู้ใดๆ แล้ว ทุกสิ่งน่าจะดับสลายไปด้วย แต่ก็ไม่ใช่)

          “น้ำตาไม่อาจแทนความโศกเศร้าได้” (แม่สั่งไว้ให้จัดงานศพให้มีบรรยากาศเหมือนงานชุมนุมรำลึกความหลังร่วมกันเงียบๆ)

          “ชีวิตดำเนินต่อไป” (กะทิยังต้องไปที่บ้านกลางเมืองเพื่อตามหา “ชิ้นส่วนปริศนาในชีวิต” อีกชิ้นหนึ่ง ซึ่งก็คือพ่อ)

          สิ่งที่น่าสังเกตประการหนึ่งคือบทสั้น 9 บทในช่วงที่สองนี้ แต่ละบทยาวมากขึ้นเมื่อเทียบกับเก้าบทในช่วงแรก (แต่ละบทยาวหน้าครึ่งถึงสองหน้า) ในช่วงที่สองจะยาวประมาณบทละ 3-4 หน้า ยกเว้นบทที่ 14 ยาว 6 หน้าเต็ม บทนี้ชื่อ “ลั่นทม” ตัวโปรยใต้ชื่อบทว่า “อดีตเหมือนเงาบางครั้งทอดนำทางอนาคต” เป็นบทซึ่งกะทิได้รับรู้ประวัติชีวิตของตนตั้งแต่เกิดผ่านภาพถ่ายและคำบอกเล่าของแม่ และแม่ได้อธิบายให้กะทิเข้าใจว่าเหตุใดแม่ต้องอยู่ห่างไกลจากกะทิ

          ท้ายบท ผู้แต่งบรรยายว่า “ดอกลั่นทมร่วงลงพื้นอยู่นอกหน้าต่าง เหมือนรับรู้ความทุกข์ระทมของดวงใจสองดวงนี้ไม่ไหว”

          หากพิจารณาตำแหน่งของบทที่ 14 จะเห็นว่าอยู่กลางเรื่องพอดี และยังมีความยาวมากที่สุด

          นั่นคือผู้แต่งเห็นว่าบทนี้สำคัญที่สุด เป็นหัวใจของเรื่องทีเดียว

          ในภาพรวมช่วงที่สอง การที่ผู้แต่งให้พื้นที่แก่ตัวอักษรในช่วงนี้มากที่สุด (ช่วงที่สาม แต่ละบทยาวกว่าช่วงแรก แต่สั้นกว่าช่วงที่สอง) ยืนยันว่าความสำคัญของเรื่องอยู่ที่ช่วงนี้ ช่วงที่แม่ลูกได้พบกัน ลูกได้เข้าใจเหตุผลของแม่ ความรักลูกทำให้แม่ต้องอยู่ห่าง กะทิได้แน่ใจว่าตนเองเป็นลูกรักตั้งแต่เกิด เป็นลูกซึ่งเกิดจากความรักและเป็นลูกรักทุกเวลานาทีของแม่ ความรักนี้สร้างพลังใจให้แก่กะทิ กะทิซึ่งแม้จะอยู่ไกลแม่ แต่ก็ได้รับการเลี้ยงดูอย่างอบอุ่นจากตาและยายซึ่งรักแม่ของกะทิเช่นเดียวกัน

          หากจะใช้สำนวนของแซ็งแตกซูเปรี นักประพันธ์ฝรั่งเศสศตวรรษที่ 20 ผู้แต่ง “เจ้าชายน้อย” และ “แผ่นดินของเรา” ก็กล่าวได้ว่า กะทิเป็นดอกไม่ที่ไม่เคยขาดคนทำสวน กะทิได้รับการทำนุบำรุงดูแลปกป้องรักษาเป็นอย่างดี กะทิงอกงามทั้งใจกายและสติปัญญา

          ด้วยเหตุนี้ กะทิจึงรู้ว่าความสุขของตนอยู่หนไหน และตัดสินใจเลือกทางชีวิตของตน

          ในช่วงที่สองนี้ แม่ปรากฏตัวในฐานะตัวละครที่มีบทบาท มีเลือดมีเนื้อ มีชื่อ มีคำพูด ภาพของแม่ชัดเจน แม่เรียนกฎหมายเป็นที่ปรึกษากฎหมายให้บริษัทต่างชาติในเมืองไทย และทำงานที่เกี่ยวข้องกับอินเทอร์เน็ต แม่มีจิตใจเมตตาเอื้อเฟื้อเกื้อกูลผู้อื่น และที่สำคัญเหนืออื่นใด แม่รักกะทิและรักอย่างมีสติ

 

ผู้แต่งข้ามมิติเวลาและมิติสถานที่พากะทิมายังบ้านกลางเมืองในกรุงเทพฯ เพื่อตามหา “ปริศนาชีวิตอีกชิ้นหนึ่ง” กะทิจึงได้รู้ว่าแม่สั่งทำตู้ลิ้นชักติดผนัง แต่ละลิ้นชักบรรจุสิ่งละอันพันละน้อยแสดงข้อมูลชีวิตของแม่ตั้งแต่เกิดเรียงตามปีพ.ศ. เพื่อให้กะทิรู้จักตัวตนของแม่

          ลุงตองซึ่งแม่มอบหมายให้เป็นผู้พากะทิเข้ามาในห้องตู้ลิ้นชักเล่าถึงพ่อของกะทิ เขาเป็นชาวพม่า อาชีพเว็บมาสเตอร์ จึงได้รู้จักกับแม่ กะทิได้ดูภาพพ่อกับแม่ในงานต่างๆ รวมทั้งงานแต่งงาน ได้เห็นความสุขที่ฉายชัดบนใบหน้าของพ่อกับแม่

          แต่แล้วแม่ก็ตัดสินใจกลับบ้านที่เมืองไทยโดยมีกะทิอยู่ในท้อง

          ในช่วงที่สามนี้ ตัวโปรยใต้ชื่อบทแต่ละบทมีหน้าที่แตกต่างกัน บทที่ 19-22 สื่อความในใจและเป้าหมายชีวิตของแม่ “แม่รู้ว่าวันหนึ่งหนูจะมาที่นี่” “หนูคืออนาคตของแม่ตั้งแต่วันที่ชีวิตของแม่นับถอยหลัง” “รักแท้หนึ่งเดียวของแม่คือหนู” และ “หนูคือคำตอบในชีวิตของแม่”

          ในสี่บทข้างต้นนี้ซึ่งตัวโปรยสื่อความในใจของแม่ขณะกะทิทำความรู้จักตัวตนของแม่ ประวัติชีวิตของแม่ แม่กับพ่อ มีการข้ามมิติเวลาระหว่างบทที่ 19 ต่อบทที่ 20 และบทที่ 21 ต่อบทที่ 22 แต่เวลาต่อเนื่องกันระหว่างบทที่ 20 ต่อบทที่ 21 หากจะเว้นก็เพียงเวลาสั้นๆ ซึ่งเป็นเวลาที่กะทิลุกจากหน้าลิ้นชักแล้วเดินไปหาลุงตองเพื่อฟังลุงเล่าเรื่อง (เวลาที่เว้นนี้รวมทั้งภาพกะทิลุกเดินไปหาลุงตอง เป็นภาพที่ผู้อ่านจินตนาการเอง)

          สถานที่เป็นแห่งเดียวกันทั้งสี่บท

          ตัวโปรยใต้ชื่อบทที่ 23 “ความรักมีหลากหลายรูปแบบและสีสัน” (กะทิเจอเด็กวัยเดียวกันอีกคนซึ่งระบายความรู้สึกที่พ่อทิ้งด้วยการวาดรูปพ่อและน้องชายยืนหน้าบ้านที่ถูกไฟลุกท่วม)

          ตัวโปรยใต้ชื่อบทที่ 24 “ความสุขของคนรอบข้างคือความสุขของเราด้วย” (กะทิพบนางพยาบาลซึ่งเคยดูแลแม่และแม่เคยช่วยเหลือด้านการเงิน เมื่อนางพยาบาลผู้นี้ต้องเลี้ยงดูลูกตามลำพังหลังแยกทางจากสามีนักพนัน)

          ในบทที่ 23 กะทิได้รับรู้ว่าตนมิใช่เด็กคนเดียวที่ขาดพ่อแม่และชีวิตของตนนั้นเต็มสมบูรณ์แม้จะมีเพียงแม่ “กะทิจะวาดภาพแม่ในชุดสีชมพูหวานๆ มีปีกบางใสและถือคทาเหมือนนางฟ้า” ในบทที่ 24 กะทิภูมิใจที่เป็นลูกของแม่ ซึ่งย่อมหมายถึงการเป็นหลานของตากับยาย ของลุงตองลูกผู้พี่ของแม่ ของน้าฎาผู้ช่วยของแม่และน้ากันต์คนรักของน้าฎา แม่ให้โอกาสกะทิตัดสินใจว่าจะส่งจดหมายถึงพ่อหรือไม่

          ดังนั้น ในบทที่ 25 กะทิจึงตัดสินใจด้วยเหตุผลที่ปรากฏในตัวโปรยว่า “ขอเพียงหัวใจเป็นสุข” แล้วกลับบ้านริมคลองในบทที่ 26 โดย “ทิ้งอดีตไว้ให้เป็นเพียงเงา” กะทิไม่จำเป็นต้องไปตามหาหรือพบหน้า “ปริศนาชีวิตชิ้นสุดท้าย” ซึ่งก็คือพ่อ พ่อคืออดีตซึ่งสมควรทิ้งไว้ให้เป็นเพียงเงา เพราะหัวใจกะทิเป็นสุขแล้วด้วยอิ่มรักจากแม่และจากคนรอบข้าง

          นอกจากจะ ‘เล่น’ กับตัวโปรยให้ช่วยสร้างตัวละคร สื่อความสนใจของตัวละคร แสดงการเรียนรู้ชีวิตของตัวละครแล้ว ผู้แต่งยัง ‘เล่น’ กับชื่อบททั้ง 26 บทอีกด้วย

          ‘เล่น’ อย่างไรโปรดติดตามฉบับหน้า

    

    

ความสุขของกะทิ (จบ) บทความพิเศษ โดย วัลยา วิวัฒน์ศร – มติชนสุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันที่ 3-9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 ปีที่ 27 ฉบับที่ 1368 หน้า 90

บับที่แล้วลงท้ายไว้ว่า นอกจากจะ ‘เล่น’ กับตัวโปรยให้ช่วยสร้างตัวละคร สื่อความในใจและแสดงการเรียนรู้ของตัวละครแล้ว ผู้แต่งยัง ‘เล่น’ กับชื่อบททั้ง 26 บทอีกด้วย

          ในช่วง 9 บทแรก ผู้แต่งตั้งชื่อบทเรียงตามลำดับดังนี้ “กระทะกับตะหลิว” “ปิ่นโต” “กะละมังกับไม้หนีบผ้า” “เรืออีแปะ” “ศาลาริมน้ำ” “โอ่งและอ่าง” “กระต่ายขูดมะพร้าว” “ไม้ขัดหม้อ” และ “กระถางธูป”

          ชื่อบทเหล่านี้ช่วยสร้างภาพวิถีชีวิตชาวบ้านต่างจังหวัด ชีวิตในครัวเรือนแบบไทยๆ ข้าวของเครื่องใช้ที่เลือกมาแสดงชีวิตประจำวันของกะทิและญาติผู้ใหญ่ เรืออีแปะและศาลาริมน้ำเป็นส่วนประกอบของวิถีชีวิตผู้คนซึ่งสัญจรไปตามแม่น้ำลำคลอง ผู้แต่งเผยชื่อเมืองในช่วงที่สาม ท้ายบทที่ 21 สำหรับผู้อ่านที่รู้จักชนบทของอยุธยาก็พอจะคาดเดาได้

          นอกจากจะแสดงวิถีชีวิตแล้ว ผู้แต่งยังให้สิ่งของหรือสถานที่อันเป็นชื่อบทช่วยสร้างความหมายสื่อถึงผู้อ่านเกี่ยวพันกับเนื้อเรื่องอีกด้วย

          “กระทะกับตะหลิว” มิเพียงเป็นตัวเปิดเรื่อง ปลุกกะทิให้ตื่นด้วยเสียงของมัน เพื่อให้ผู้อ่านติดตามทุกขั้นตอนชีวิตของเด็กน้อยตัวละครเอกเท่านั้น หากแต่ยังเป็นตัวแสดงอารมณ์ของยายเวลาที่ตากระเซ้าเย้าแหย่ กะทิเลือกที่จะกลับมาฟังเสียงตะหลิวกระทบกระทะของยาย

          “ศาลาริมน้ำ” ใช้เป็นสถานที่เปิดเผยภูมิหลังของตา “ไม้ขัดหม้อ” ใช้แสดงความขัดแย้งกับวิถีชีวิตในวัยสาวของยายและเป็นโอกาสให้ตาได้พูดเผยภูมิหลังของยาย โอ่งใน “โอ่งและอ่าง” มีไว้ให้กะทิลงไปนั่งเล่นและเผอิญได้ยินคำพูดสำคัญของตา “กระต่ายขูดมะพร้าว” แสดงความสำคัญของพี่ทอง บทแรก “กระทะกับตะหลิว” เริ่มกิจวัตรประจำวันของกะทิ “กระถางธูป” อันเป็นบทสุดท้ายของช่วงแรก ก็จบกิจวัตรประจำวันของเด็กน้อย นั่นก็คือการสวดมนต์ก่อนเข้านอนในห้องพระ

          เมื่อถึงช่วงบ้านชายทะเล ชื่อบททั้ง 9 บทแสดงภูมิทัศน์และธรรมชาติ มี “หางนกยูง” “ปูลม” “ผักบุ้งทะเล” “แมงกะพรุน” “ลั่นทม” “ปึ่ง” “ต้นสน” “จักจั่น” และ “พยับหมอก”

          และเช่นเดียวกับที่ซ่อนชื่อเมืองอันเป็นที่ตั้งบ้านริมคลอง ผู้แต่งก็ซ่อนชื่อเมืองชายทะเลนี้ไว้จนถึงบทที่ 16 คำว่า หัวหิน และเขาตะเกียบจึงปรากฏ ผู้อ่านพอจะคาดเดาได้เลาๆ เมื่ออ่านเจอตั้งแต่บทแรกว่าชายทะเลนี้มีสนามบิน และต้นหางนกยูงถูกตัดทิ้งจำนวนมากก่อนสร้าง

          ชื่อบทเหล่านี้ก็มีหน้าที่ในตัวบทเช่นเดียวกับชื่อบทในช่วงแรก ผู้แต่งเลือกมาเพราะต้องการใช้สื่อหรือสะท้อนอารมณ์ความรู้สึกของตัวละคร ในบรรดาชื่อบททั้ง 9 บทนี้ มีชื่อดอกไม้อยู่สามพันธุ์ที่พบได้ทุกหนทุกแห่ง ไม่จำกัดเฉพาะชายทะเล นั่นคือ หางนกยูง ลั่นทม และพยับหมอก

          ผู้แต่งเลือกเปิดฉากช่วงที่สองด้วยสีแดงของดอกหางนกยูง กะทิเก็บกิ่งดอกหางนกยูงที่ร่วงบนพื้นไปฝากแม่ ประโยคสุดท้ายของบทนี้มีความว่า

          “ดอกหางนกยูงปักอยู่ในแจกันแก้ววางอยู่ข้างเตียง (ของแม่) แล้ว”

          สำหรับบทบาทของลั่นทมได้กล่าวแล้วในฉบับก่อน

          ผู้แต่งเลือกดอกพยับหมอกสีม่วงอมฟ้าหม่นเป็นบทสุดท้ายของช่วงที่สอง แม่ชอบดอกไม้ชนิดนี้ แต่พยับหมอกคลี่กลีบดอกวันที่แม่จากโลกไป กะทิจึงเป็นผู้ชมดอกไม้แทนแม่

          หากสีแดงของดอกหางนกยูงเป็นตัวแทนของความยินดีในหัวใจของกะทิที่จะได้พบแม่ สีม่วงอมฟ้าของดอกพยับหมอกก็น่าจะสื่อความโศกเศร้าของหัวใจดวงเดียวกันเมื่อแม่ลาลับไป

          สำหรับหน้าที่และความหมายของชื่อบทอื่นๆ ในช่วงที่สองนี้ ขอเชิญท่านผู้อ่านรับรู้ด้วยตนเองจากนวนิยาย

          ชื่อบทในช่วงที่สามแสดงนัยยะหลากหลาย “พวงกุญแจ” ไขเข้าบ้านกลางเมืองและไขปริศนาชีวิตของกะทิ “ลิ้นชัก” เก็บความทรงจำของแม่ “กระเป๋าเดินทาง” ของแม่นักเดินทางเพราะทำงานในต่างแดนและเป็นเพื่อนแม่กลับเมืองไทยพร้อมกะทิในท้อง “กระจกเงา” ที่เคยสะท้อนภาพแม่สะท้อนภาพกะทิในขณะนี้ “ดินสอสี” วาดภาพบ้านไฟลุกท่วมหรือภาพแม่งามดั่งนางฟ้า “ชิงช้า” บอกจังหวะ ส่ง ไม่ส่ง ส่ง ไม่ส่ง (จดหมาย) “ตู้ไปรษณีย์” คล้ายจะสมรู้ร่วมคิดกับกะทิ และ “บ้านทรงไทย” หรือบ้านริมคลองที่กะทิเลือกกลับไป

          ที่น่าสนใจคือผู้แต่งเลือกจะบรรยายลักษณะบ้านและความเป็นมาของบ้านในบทนี้อันเป็นบทที่ 26 บทก่อนส่งท้ายเท่านั้น

          อ่านดีๆ ก็มีคำตอบค่ะ

 

ารเล่นเจ้าล่อเอาเถิดระหว่างผู้แต่ง ทำให้อ่านสนุก เพราะผู้อ่านช่วยสร้างความหมายจากข้อมูลที่ผู้แต่งซ่อนไว้ตรงนั้นตรงนี้

          เมื่อผู้อ่านอยากจะรู้ว่า กะทิชื่อจริงว่าอะไร อายุกี่ขวบ ก็ต้องตามหาเอา กว่าจะรู้ชื่อก็ท้ายบทที่ 13 ซึ่งบอกทั้งชื่อและวันเกิด กะทิชื่อ เด็กหญิงณกมล พจนวิทย์ เกิดเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2536
 กะทิเกิดวันแห่งความรัก ตามคำบอกเล่าของแม่ ชื่อมีความหมายว่า แห่งหัวใจ สำหรับนามสกุลนั้น ท่านผู้อ่านคงจะหาที่มาและความหมายได้โดยไม่ยาก

          กะทิอายุเท่าไหร่

          แม่เล่าบรรยายภาพถ่ายว่าพากะทิไปเที่ยวสิงคโปร์ตอนอายุ 3 ขวบกว่า (บทที่ 14) เมื่อกะทิอยู่ตามลำพังบนเรือกลางน้ำท่ามกลางสายฝน ผู้ที่มาช่วยกะทิไว้ได้คือพี่ทอง “เพราะตื่นเต้นกับ ‘สาวชาวกรุง’ วัยสี่ขวบมาก” จึงพายเรือตามมา (บทที่ 15) ตัวโปรยใต้ชื่อบทที่ 10 ความว่า “นานหลายปีทีเดียวที่กะทิไม่ได้พบแม่”

          ผู้เขียนบทความจึงสรุปได้ว่า แม่จำเป็นต้องให้กะทิอยู่กับตาและยายเมื่อกะทิอายุ 4 ขวบ กะทิไม่ได้พบแม่หลายปีทีเดียว หลายปีที่ว่าจึงน่าจะเป็น 4-5 ปีอย่างน้อย ข้อมูลเรื่องอาการป่วยของแม่ระบุว่า “แม่ป่วยมาได้นานเกือบจะ 5 ปีแล้ว” (บทที่ 11) ดังนั้นกะทิจึงน่าจะอายุแปด-เก้าขวบ

          หากเอาปี พ.ศ. ที่พิมพ์หนังสือเล่มนี้ครั้งแรกตั้ง ลบด้วยปีเกิดของกะทิ และลบด้วยเวลาที่ใช้ในการวาดภาพประกอบ จัดหน้า จัดรูปเล่ม และตีพิมพ์ ก็จะได้อายุของกะทิเก้าขวบเช่นกัน

 

ชีวิตของกะทิยังมีปริศนาเกี่ยวกับพ่อ ผู้แต่งแย็บผู้อ่านเล่นด้วยประโยคเด็ดของลุงตองในบทที่ 12 ลุงตองทักกะทิว่า “ไงจ๊ะสาวพม่าคนสวยของลุง” แล้วยายส่งสายตาขุ่นเขียวไปให้ลุงตอง

          ผู้อ่านจะหายมึนงงจากหมัดแย็บก็ท้ายบทที่ 21 เมื่อเชื้อชาติของบิดากะทิเปิดเผยในประโยคที่ว่า “สาวอยุธยารับรักหนุ่มที่มีวงศ์วานอยู่มัณฑะเลย์”

 

ผู้แต่งยังเล่นเจ้าล่อเอาเถิดกับผู้อ่านในการสร้างตัวละครลุงตองประโยคเปิดบทที่ 12 ซึ่งเป็นคำพูดของลุงตอง มีความว่า “แม่โฉมชฎา ถ้าหล่อนไม่รวมหัวรวบหาง ฉันจะกินกลางตลอดตัวซะเอง แล้วอย่ามาว่ากันนะ”

          ผู้อ่านสะดุด ‘ฉันจะกินกลางตลอดตัวซะเอง’ เพราะน้ากันต์ คนที่จะถูก ‘กิน’ นั้นเพศเดียวกับลุงตอง ต่อมาในบทเดียวกัน ลุงตองส่งเสียงดังว่าน้ากันต์ไม่ต้องมายืน “ทำหล่อ” แถวนี้ นอกจากนี้ ผู้แต่งยังให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่าลุงตองนั้นเก่งเรื่องการตกแต่งประดิดประดอย “มือของลุงตองเหมือนมีคาถาวิเศษ หยิบจับอะไรมาวางตรงไหนดูสวยเข้าทีไปหมด”

          เพื่อให้ผู้อ่านแน่ใจว่าตีความเรื่องโรคแสลงหญิงของลุงตองไม่ผิด ผู้แต่งเพิ่มข้อมูลผ่านปากแม่ของกะทิในบทที่ 14 “ลุงตองไม่ได้เล่นเทนนิส แต่ชอบมาขลุกที่ชมรม ดูหนุ่มๆ”

          ในบทที่ 22 ผู้แต่งแสดงนิสัยจุกจิกยิ่งกว่าผู้หญิงของลุงตองเมื่อพากะทิไปกินอาหารบุฟเฟต์ “ลุงตองส่งเสียงอยู่ข้างหลังว่า ชอบอะไรก็ตักมาเลยหนึ่งจาน อีกจานเป็นของอยากชิม แยกไว้อย่าปนกัน ชิมแล้วชอบค่อยตักอีกที”

          เมื่อนำข้อมูลทั้ง 5 ประการมาวางเรียงกันก็ไม่อาจตีความธรรมชาตินิสัยของลุงตองเป็นอื่นไปได้

 

อกจากจะได้สนุกในการปะติดปะต่อข้อมูล ผู้อ่านยังได้หัวเราะเป็นระยะๆ เพราะผู้แต่งแทรกอารมณ์ขันไว้ ขอยกตัวอย่าง อาหารบุฟเฟต์มื้อกลางวันที่วัดของพี่ทอง (บทที่ 2) คำพูดยั่วล้อของตา “วิ่งผ่านน้ำเสร็จแล้วหรือ” (บทที่ 1 เพราะกะทิอาบน้ำเร็วมาก) “ไม้ขัดใจ” (บทที่ 8 แทนไม้ขัดหม้อ)

          แน่ละ อารมณ์ขันไม่ใช่ประเด็นหลักของนวนิยายเรื่องนี้ หากเป็นอารมณ์สะเทือนใจซึ่งสอดคล้องกับแก่นเรื่องหลัก นั่นคือความรักความผูกพันระหว่างแม่ลูก มีหลายตอนที่ผู้อ่านน้ำตาซึมโดยไม่รู้ตัว

          เมื่อกะทิตัดสินใจเลือกกลับไปอยู่กับตาและยายที่บ้านทรงไทยริมคลอง เพราะ “กะทิรักทุกอย่างที่บ้านหลังนี้ พอใจกับสิ่งที่มีอยู่ทั้งหมดนี้ และไม่มีชิ้นส่วนใดในชีวิตตกหล่นพลัดหายให้ต้องติดตามหาอีกแล้ว” (บทที่ 26) ผู้แต่งก็ตวัดปากกาเขียนประโยคจบในบทส่งท้ายว่า “แล้วเสียงตะหลิวของยายก็จะปลุกให้กะทิตื่นขึ้นพบกับโลกใบนี้อีกครั้ง”

          เป็นประโยคที่ส่งกลับไปยังประโยคเปิดเรื่องในบทที่ 1 “เสียงกระทะกับตะหลิวปลุกให้กะทิตื่นขึ้นเหมือนวันก่อนๆ” ตัวละครเอกกลับไปอยู่อย่างอบอุ่นในสถานที่เดิม และนับแต่นี้ไม่มีปริศนาให้พะวงสงสัยอีกต่อไป แม้ความเศร้ายังแฝงตัวอยู่ แต่ใจของกะทิเต็มอิ่ม กะทิได้กลับมา ‘บ้าน’ แล้ว

          ท่านผู้อ่านคงเห็นแล้วว่าเพราะผู้แต่ง ‘เล่น’ กับองค์ประกอบต่างๆ ของนวนิยายด้วยเชิงชั้นของช่างเขียนอักษร หนังสือบางๆ เล่มนี้จึงลุ่มลึกด้วยความหมาย ส่งสารรักแห่งสถาบันครอบครัวมาให้ผู้อ่านได้ประทับใจและขบคิด

          ขอขอบคุณผู้แต่งที่นำความสุขมาให้และขอขอบคุณคณะกรรมการซีไรท์ทั้งสองชุดที่เห็นคุณค่าของนวนิยายเรื่องนี้ 

Posted in บทวิจารณ์, หนังสือเดินทาง | Tagged: , , | Leave a Comment »

หนังสือเดินทางเล่มที่ ๑ – ความสุขของกะทิ

Posted by bookstravel บน มีนาคม 11, 2007

ครั้งหนึ่งแม่บอกว่าคนเราก็ไม่ต่างจากตัวละครในหนังสือ ที่ต้องเผชิญกับเรื่องราวต่างๆ ในชีวิต และเมื่อผ่านพ้นมาได้ก็จะมีความลุ่มลึกในเนื้ออารมณ์ เป็นคนเต็มคนมากขึ้น และมองทุกอย่างเปลี่ยนไป แม่ชอบใช้ “คำใหญ่” กับกะทิ ฟังดูดี แม้บางทีจะเข้าใจยาก แต่ ณ นาทีนี้ กะทิรู้สึกจริงๆ ว่าตัวเอง “โต” ขึ้น

ปกใหม่ เริ่มฉบับพิมพ์ครั้งที่ ๑๐ต้องสารภาพว่าตอนที่เห็นรายชื่อของหนังสือที่เข้าชิงรางวัลซีไรท์ปีที่ผ่านมา (๒๕๔๙) เราไม่ได้คิดเลยว่า “ความสุขของกะทิ” จะได้รางวัล แล้วก็ต้องสารภาพต่อไปอีกว่า ตอนที่เขาประกาศว่าได้รางวัลแล้ว เราก็ยังไม่คิดว่าหนังสือเล่มนี้ “จะดีขนาดนั้น”

คงเป็นเพราะชื่อ งามพรรณ เวชชาชีวะ ที่เราเคยรู้จัก อยู่ในฐานะนักแปล และหนังสือแปลของคุณงามพรรณ (เล่มเดียว) ที่เราเคยอ่านก็คือเป็นหนังสือที่พิมพ์เมื่อโกฏปีที่แล้ว (นานขนาดนั้นจริงๆ ระดับ ๑๐ กว่าปีขึ้นไป) อ่านแล้วก็ไม่ได้รู้สึกถูกอกถูกใจกับเนื้อหาหรือสำนวนของหนังสือเล่มนั้นสักเท่าไร (จำได้เล่าๆ ว่าชื่อประมาณ รักรสช็อคโกแล็ต หรืออะไรสักอย่าง)

แต่สุดท้ายเราก็ซื้อหนังสือเล่มนี้มาอ่าน ส่วนหนึ่งก็เพราะเราสงสัยว่า หนังสือเล่มเล็กๆ แค่นี้ เอาชนะหนังสือเล่มอื่นๆ ที่เข้าชิงรางวัลในปีเดียวกันได้อย่างไร

เราคงไม่มีคุณวุฒิความสามารถจะไปวิพากย์วิจารณ์คุณค่าทางวรรณกรรม/วรรณศิลป์ของหนังสือเล่มนี้ได้ แต่การที่หนังสือเล่มนี้ได้รับรางวัลซีไรท์หมายความว่ามีผู้ทรงคุณวุฒิจำนวนหนึ่งได้ยืนยันคุณค่าทางวรรณกรรม/วรรณศิลป์ของหนังสือเล่มนี้แล้ว แต่ในความเห็นส่วนตัวของเรา ถึงหนังสือเล่มหนึ่งได้รางวัล ก็ได้ไป… ต่อให้มีผู้ทรงคุณวุฒิมาบอกว่า ดีเด่นยอดเยี่ยม ก็บอกไป… แต่ถ้าเราอ่านแล้วไม่ชอบ ก็คือเราไม่ชอบ (จบ!!)

อ่านจบแล้วก็ต้องบอกว่า เสียใจจริงๆ!! เสียใจที่ underestimate หนังสือเล่มนี้ไป 😛

เราอ่าน “ความสุขของกะทิ” แบบรวดเดียวจบ ส่วนหนึ่งก็คือหนังสือเล่มนี้ไม่ได้หนามากมายอะไร แต่ที่จริงก็ต้องยกเครดิตให้กับคุณงามพรรณผู้เขียน ที่เขียนได้อย่างยอดเยี่ยมจริงๆ นอกจากอ่านรวดเดียวจบ แล้วก็ยังชอบมากๆ ด้วย

แต่ก็ต้องยอมรับว่าเป็นหนังสือที่เศร้ามากๆ อ่านๆ ไปก็รู้สึกว่ามีก้อนแข็งๆ มาจุกอยู่ที่คอเป็นระยะๆ หนังสือบ้าอะไร เศร้าจนทำให้เราน้ำตาซึม… แต่ก็ทำให้สุขใจไปพร้อมๆ กัน!!

เราเอาหนังสือเล่มนี้ไปให้พี่คนรู้จักกันอ่าน บอกเขาสั้นๆ ว่า ให้ลองอ่านดู เราอ่านรวดเดียวจบ แล้วก็รู้สึกว่า ดีจริงๆ เลยอยากแบ่งให้เขาอ่านบ้าง…

สองสามวันต่อมา พี่เขาเอาหนังสือมาคืน บอกว่า อ่านรวดเดียวจบเหมือนกัน หนังสือดีจริงๆ สมกับที่ได้รางวัลซีไรท์

เราส่งหนังสือเล่มนี้ไปให้เพื่อนที่อยู่ต่างประเทศอ่าน โดนเพื่อนด่ากลับมาว่า… ไอ้บ้า ส่งหนังสืออะไรมาให้อ่าน ไม่เตือนกันบ้างเลย เอาไปอ่านตอนอยู่ในออฟฟิศ อ่านไปน้ำตาแตกไป อายเขาจะตาย!!

พอมีไอเดียเรื่องโครงการ “หนังสือเดินทาง” ขึ้นมา เราตัดสินใจได้ทันทีว่า “ความสุขของกะทิ” นี่แหละ ที่จะเป็น “หนังสือเดินทาง” เล่มแรก แต่พอดีคุณงามพรรณ เขาเขียนตอนต่อของความสุขของกะทิขึ้นมาด้วย ชื่อว่า “ตามหาพระจันทร์” เราซื้อมาอ่านแล้วก็ชอบเหมือนกัน

เราคิดว่าคนที่อ่าน “ความสุขของกะทิ” จบแล้วอาจจะรู้สึกคล้ายๆ กับเราคือ ยังไม่ค่อยเต็มอิ่มเพราะเล่มบางนิดเดียว ยังอยากอ่านเรื่องของกะทิอยู่อีกเลย อีกอย่างก็เหมือนจะมีเรื่องบางอย่างที่ค้างคาใจอยู่ การได้อ่าน “ตามหาพระจันทร์” ก็อาจจะไม่ได้ตอบคำถามที่ค้างคาใจทั้งหมด แต่ก็ทำให้ได้รู้เรื่องราวความเป็นไปของกะทิเพิ่มเติม ได้อ่านเรื่องสนุกใสๆ ให้หายคิดถึงกะทิด้วย…

“หนังสือเดินทาง” เล่มที่ ๑ และ ๒ ของเรา จึงเป็น “ความสุขของกะทิ” และ “ตามหาพระจันทร์” ด้วยประการละฉะนี้…

== อ่านบทวิจารณ์ ความสุขของกะทิ โดย วัลยา วิวัฒน์ศร และ วาณิช จรุงกิจอนันต์ ===

== แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ ความสุขของกะทิ
หรือ อัพเดทเส้นทางการเดินทาง เขียนข้างล่างเลยค่ะ === 

Posted in หนังสือเดินทาง | Tagged: , , | Leave a Comment »